{"id":124975,"date":"2025-08-12T13:07:48","date_gmt":"2025-08-12T10:07:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.santaka.info\/?p=124975"},"modified":"2025-08-12T13:07:54","modified_gmt":"2025-08-12T10:07:54","slug":"istekliu-vartojimo-pervirsis-jau-skolinames-is-gamtos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/2025\/08\/12\/istekliu-vartojimo-pervirsis-jau-skolinames-is-gamtos\/","title":{"rendered":"I\u0161tekli\u0173 vartojimo pervir\u0161is: jau skolinam\u0117s i\u0161 gamtos"},"content":{"rendered":"<h2 class=\"wp-block-heading\">Ar \u017einojote, kad yra organizacija, kasmet skai\u010diuojanti \u017dem\u0117s pervir\u0161io rib\u0105, \u017eymin\u010di\u0105 metin\u012f \u017emonijos ekonomin\u0117s veiklos santykio su planeta balans\u0105? \u0160iemet \u0161i riba buvo prieita liepos 24 d.<\/h2><p>B\u016btent \u0161i\u0105 dien\u0105 \u017emonija i\u0161naudojo visus gamtos i\u0161teklius, kuriuos \u017dem\u0117 sp\u0117t\u0173 nat\u016braliai atkurti per metus. Nuo \u0161ios dienos likusi met\u0173 dalis \u2013 tai gyvenimas \u201eskolon\u201c i\u0161 gamtos, nes jos ekosistemos nebesugeba papildyti naudojam\u0173 resurs\u0173 tokiu tempu, kokiu jie yra vartojami.<\/p><p>\u017dem\u0117s pervir\u0161io dien\u0105 kasmet skai\u010diuoja tarptautin\u0117 organizacija \u201eGlobal Footprint Network\u201c, pasitelkdama Yorko universiteto kaupiamus duomenis apie i\u0161tekli\u0173 vartojim\u0105 ir planetos geb\u0117jim\u0105 juos atkurti. Organizacijos skai\u010diavimai rodo, kad \u0161iuo metu \u017emonija gamtos i\u0161teklius naudoja 1,8 karto grei\u010diau, nei \u017dem\u0117 paj\u0117gi juos nat\u016braliai papildyti. Tai apima CO\u2082 emisijas, kuri\u0173 biosfera nebesugeba absorbuoti, spartesn\u012f mi\u0161k\u0173 kirtim\u0105, intensyvesn\u0119 \u017evejyb\u0105 ir didesn\u012f g\u0117lo vandens vartojim\u0105, nei sp\u0117ja susiformuoti nauji i\u0161tekliai.<\/p><p>\u201eGlobal Footprint Network\u201c taip pat skai\u010diuoja atskir\u0173 pasaulio \u0161ali\u0173 \u017dem\u0117s pervir\u0161io dienas. Lietuva \u017dem\u0117s pervir\u0161io dien\u0105 \u0161iemet pamin\u0117jo kovo 18-\u0105j\u0105. Tai rei\u0161kia, kad mes gamtos i\u0161teklius naudojame spar\u010diau nei pasaulio vidurkis.<\/p><p>Gamtos i\u0161tekli\u0173 pervir\u0161is daro poveik\u012f ne tik aplinkai. Pasak ekspert\u0173, jis kelia pavoj\u0173 tiek ekonomikai, tiek visuomen\u0117s gerovei. Did\u0117janti \u0161iltnamio duj\u0173 koncentracija skatina ekstremalius klimato rei\u0161kinius, nyksta biologin\u0117 \u012fvairov\u0117, o tai sukelia maisto ir energijos nepritekli\u0173, didina kain\u0173 augimo gr\u0117sm\u0119 ir silpnina sveikatos sistemas. Verslai, miestai ir valstyb\u0117s, nesiruo\u0161ian\u010dios \u0161iai realybei, susidurs su vis didesne rizika.<\/p><p>\u0160i\u0173 met\u0173 pervir\u0161io diena yra ankstyviausia istorijoje. Tai rei\u0161kia, kad spaudimas planetos sistemoms auga, o kiekvienais metais kaupiama vis didesn\u0117 ekologin\u0117 skola.<\/p><p>\u201eGlobal Footprint Network\u201c ekspertai si\u016blo daugiau nei \u0161imt\u0105 b\u016bd\u0173, kaip pervir\u0161io dien\u0105 b\u016bt\u0173 galima pav\u0117linti. Tarp j\u0173 \u2013 spartesnis per\u0117jimas prie \u0161varesn\u0117s energijos, tvaresnis miest\u0173 planavimas, \u017eemdirbyst\u0117s pertvarka ir atsakingesn\u0117 gamtos i\u0161tekli\u0173 apsauga. Organizacijos vertinimu, suma\u017einus CO\u2082 i\u0161lakas i\u0161 i\u0161kastinio kuro perpus, \u017dem\u0117s pervir\u0161io dien\u0105 b\u016bt\u0173 galima nukelti net trimis m\u0117nesiais.<\/p><p>Pasak dr. Mathis Wackernagel, vieno i\u0161 ekologinio p\u0117dsako metodikos k\u016br\u0117j\u0173, pagal fizikos d\u0117snius, gamtos i\u0161tekli\u0173 pervir\u0161is negali t\u0119stis be galo. Jis baigsis \u2013 arba apgalvotais sprendimais, arba per sukr\u0117timus.<\/p><p>Ekspert\u0173 nuomone, \u017dem\u0117s pervir\u0161io diena \u2013 tai ne tik \u012fsp\u0117jimas, bet ir kvietimas \u017emonijai keisti savo ekonomin\u0117s veiklos krypt\u012f. Taupiau ir i\u0161mintingiau naudodami gamtos i\u0161teklius galime i\u0161saugoti tiek gamt\u0105, tiek gyvenimo kokyb\u0119 ne tik dabarties, bet ir ateities kartoms.<\/p><p>R\u016bta TRAINYT\u0116<\/p><p>Tinklalapio \u201eKlimato reporteriai\u201c redaktor\u0117<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ar \u017einojote, kad yra organizacija, kasmet skai\u010diuojanti \u017dem\u0117s pervir\u0161io rib\u0105, \u017eymin\u010di\u0105 metin\u012f \u017emonijos ekonomin\u0117s veiklos santykio su planeta balans\u0105? \u0160iemet \u0161i riba buvo prieita liepos 24 d. B\u016btent \u0161i\u0105 dien\u0105&#8230; <\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":124976,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"pmpro_default_level":"","jetpack_post_was_ever_published":false,"_FSMCFIC_featured_image_caption":"\u0160iuo metu \u017emonija gamtos i\u0161teklius naudoja 1,8 karto grei\u010diau, nei \u017dem\u0117 paj\u0117gi juos nat\u016braliai papildyti. \/ Egl\u0117s MI\u010cIULIEN\u0116S nuotr.","_FSMCFIC_featured_image_nocaption":"","_FSMCFIC_featured_image_hide":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[31],"tags":[],"class_list":["post-124975","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uzsienyje","pmpro-has-access"],"featured_image_urls":{"full":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021.jpg",1535,1011,false],"thumbnail":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-300x198.jpg",300,198,true],"medium_large":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-768x506.jpg",768,506,true],"large":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-1024x674.jpg",1024,674,true],"1536x1536":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021.jpg",1535,1011,false],"2048x2048":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021.jpg",1535,1011,false],"post-thumbnail":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-600x400.jpg",600,400,true],"visualnews_post_thumb":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-600x400.jpg",600,400,true],"woocommerce_thumbnail":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-300x300.jpg",300,300,true],"woocommerce_single":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-600x395.jpg",600,395,true],"woocommerce_gallery_thumbnail":["https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021-100x100.jpg",100,100,true]},"author_info":{"info":["santakoslaikrastis"]},"category_info":"<a href=\"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/category\/uzsienyje\/\" rel=\"category tag\">U\u017esienyje<\/a>","tag_info":"U\u017esienyje","comment_count":"0","jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.santaka.info\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/s06021.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124975","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124975"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124975\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124977,"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124975\/revisions\/124977"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/124976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.santaka.info\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}